Sa mill-1436, Marsaxlokk kien jifforma parti miż-Żejtun. F’dak iż-żmien, wieħed għex hawn minħabba t-Torok imma ladarba dawn il-pirati ma' baqgħux jiffrekwentaw ix-xtut tagħna ftit familji bdew l-irziezet tagħhom fil-qrib. Sal-1650 insibu li l-kappelli qed jinbnew biex l-abitanti jqimu fihom. Fl-1890 Arċisqof Pace ħareġ digriet biex tinbena knisja ġdida ddedikata lil Madonna ta’ Pompej u l-ewwel ġebla tqegħdet fis-7 ta’ Diċembru 1890. Ir-raħħala għamlu petizzjoni lill-Arċisqof Pace biex din il - knisja u r-raħal ikunu parroċċa separata. Ix-xewqa tagħhom intlaqgħet u fil-11 ta’ Jannar 1897 Marsaxlokk ġie ddikjarat parroċċa ma ’Dun Salv Delia bħala l-Qassis il-Parroċċa. Il-perit għall-knisja l-ġdida tagħna kien Missier Joseph Diacono minn Għawdex u x-xogħol tal-ġebel kien lest fi żmien sentejn.
Fl-1910, il-qassis il-ġdid tal-parroċċa Busuttil żied il-kor u ż-żewġ imsiemer ta’ fuq.
Qassis Parrokkjali ieħor Missier Salv Gatt biddel il-faċċata u l-qamar ewlieni fuq pjan mill-perit Guze’ Bellia.
Il-knisja hija mibnija fil-forma tas-salib b’ koppla u żewġ kampnari. It-tul tiegħu huwa ta’ 118-il pied u l-parti l-aktar wiesgħa tiegħu hija ta’ 87 pied filwaqt li l-maqjel ewlieni huwa wiesa’ 18-il pied. Waħda mill-akbar benefatturi tal-knisja kienet il-Marzjunessa Rosa Apap Testaferrata, hi tat nofs il-flus meħtieġa għall-bini l-qabar ewlieni. Il-familja nobbli Zammit Gauci minn Zebbug tal-art li fuqha tinstab il-knisja. Grazzi wkoll għan-nies li kienu jgħixu f’dak iż-żmien f' Marsaxlokk.
Missier Salv Gatt bena wkoll il-koppla. Il-qanpiena l-kbira nxtrat mill-knisja ta’ San Dominiku fil-Belt Valletta. L-organu l-ġdid li nbena fil-Ġermanja kien jiswa l-Lm1,200 u ndaqq għall-ewwel darba fl-1954. Il-qadim kien ġie żarmat u misruq biċċa kull darba.
L-istampa titulari kienet miżbugħa min Marquis Peppinu Testaferrata. L-istampi tal-ġnub fl-antenna ta’ fuq kienu miżbugħa minn Joseph Caruana. L-istampa ta’ San Ġużeppi nżebgħet minn Ġużeppi Bonnici. Dak ta’ San Vinċenz inżebagħ mill-artist Malti magħruf Guzeppi Cali. Fl-1893 Guzeppi Bonnici pinġa l-istampa ta’ Sant’ Andre, u ta' Santa Tereza inżebagħ minn G. Mifsud fl-1933 u Lazzaro Pisani pinġa l-martirju ta’ Santa Katerina. Ramiro Cali pinġa l-istampa ta’ San Margaret fl-1934 u Raphel Bonnici Cali pinġa t-trasfigurazzjoni tal-Mulej tagħna.
L-istatwa tal-Madonna ta’ Pompej inġiebet minn Lecce fl-Italja fiż-żmien tal-qassis parrokkjali Missier Salv Delia. L-istatwi ta’ San Ġużeppi u San Andreja it-tnejn ġew skolpiti min Austin Camilleri Għawdxin. L-istatwa ta’ San rita nġiebet minn Bolgano fl-Italja.
Kappella ta’ San Nikola
Il-kappella ta’ San Nikola nbniet mill-ġdid fl-1650 mis-Sur Ġann Frangisk Gauci.
Il-Kunvent tal-Madonna Tas-Silġ
Il-knisja żgħira f’Tas-Silg li kienet qed tinjora l-Marsaxlokk reġgħet inbniet fl-1833 minflok dik mibnija fl-1650 minn Ġio Frangisku Gauci. Huwa fil-kura tal-ordni ta’ Carmelitine.
Din il-knisja ġiet iffrekwentata l-iktar mill-bdiewa u s-sajjieda taż-żona.
Dan inbena fl-istat attwali tiegħu mill-Marzjunessa Angiolina Muscat Cassia Dorell fuq pjan meħud minn Frangisku Fabri minn Vittoriosa.
Fl-atti meħuda min-nutar Massimiliano Troisi Murville fil-25 ta’ Settembru 1834, il-Marzjunessa ħalliet id-dmirijiet u d-drittijiet lil kwalunkwe qassis li kien lest li jmexxi l-knisja u l-beni kollha ta’ madwarha.
Fil-21 ta’ Marzu 1927 l-ordni Karmelitina talbet il-permess superjuri tagħha biex tmexxi din il-knisja u l-patrimonju tagħha. Il-kuntratt ġie stabbilit min-nutar Carmelo Farrugia. Fis-6 t’ Awwissu 1933 il-patrijiet ħadu f’ idejhom din il-knisja u l-affarijiet tal-madwar.
Fit-8 ta’ April 1934 ġie mberkin sett ta’ tliet qniepen minn Fr. Redent tas-salib. Dawn il-qniepen ġew mitfugħin minn Pasquale Marinelli u ibnu.
Hekk kif il-patrijiet ħadu f’ idejhom huma użaw il-palazz li kien imiss magħhom bħala kunvent. Fit-13 ta’ Novembru 1934 kellhom l-ewwel ideat tagħhom hawnhekk. Fit-28 ta’ Marzu 1937 l-ewwel ġebla tal-kunvent il-ġdid tqiegħdet u ġiet imbierka mill-Missier Provinċjali Bernard. Kienu preżenti għaċ-ċerimonja l-qraba tal- benefeturi. Il-perit kien Andrea Micallef minn Luqa.
Fit-2 ta ’Ottubru 1939 il-kunvent il-ġdid kien lest. Imma minħabba t-tieni Gwerra Dinjija l-patrijiet kellhom jgħadduha lill-Armata. Fl-20 ta’ Novembru 1943 l-Armata telqet u għal darb’ oħra ttieħdet u tmexxiet mill-patrijiet.
Il-knisja hija pjuttost żgħira u għandha koppla. Jikkonsisti minn artal wieħed biss. Il-knisja li kienet fuq is-sit qabel ma nħarqet. Hemm statwa tal-Madonna tal-Muntanja Karmel u oħra ta’ San Tereza.
Kappella ta’ San Duminku
Din il-kappella nbniet fl-1653 u tifforma parti mill-Marnisi. Is-sidien kienu Jacob Testaferrata u martu Teodora Bonnici.
Kappella ta' San Pawl Nawfragu
Kappekka oħra f’ Xorb il-Ghagin. Inbniet fis-seklu tmintax.
Knisja ta’ San Pietru
Inbena flimkien mad-dar fuq wara mill-Missier Pietru Busuttil. Huwa ta’ sjieda privata. Il-perit kien Lorenzo Gafa u ġie mberkin f’ April 1862. Fl-1875 tkabbret minn E Gauci Testaferrata u wara reġgħet ġiet imżejna mill-Professur Dr. Nicholas Zammit. Darba fis-sena fid-29 ta’ April, festa San Pietru kienet tbierek il-friegħi taż-żebbuġ u l-ilma. Drawwa oħra kienet il-barka taċ-ċrieket biex jgħinu lill-ommijiet matul it-tqala tagħhom. Dawn kienu privileġġi li kellha din il-knisja biss.
Sitt membri tat-Testaferrata, Manduca u Gauci huma midfuna hemmhekk. Din il-knisja żgħira għandha koppla u tliet artali. It-tpinġija ewlenija li turi lil San Pietru bħala martri Dumnikan kienet miżbugħa minn Pascal Buhagiar. It-tieni waħda turi l-Feddej tagħna u t-tielet waħda turi l-Madonna tal-Muntanja Karmel li kienet miżbugħa minn Joseph D’ Arena. L-istatwa ta’ Santa Anna ġiet importata minn Franza.
Il-Kappella tal-Qalb ta’ Ġesu
Jingħad li Margaret dei Conti Manduca, nobbli, iffinanzja din il-kappella fl-1876. Kienet dedikata għall-qalb sagra u tagħmel parti mill-bini “Kavallerizza”.
Istitut Ġesù Nazaret
Fid-9 ta’ Settembru 1949 il-kongregazzjoni missjunarja ta’ Ġesu’ ta’ Nazaret bdiet kindergarten fejn tfal taħt il-ħames snin ġew mgħallma l-ewwel passi fil-qari, il-kitba u n-numri. Fl-1959, il-familja Preziosi tat biċċa art Marsaxlokk lill-istitut fejn inbniet dar magħrufa bħala “DOMUS Marie” mis-sorijiet. Fit-12 ta’ Settembru s-sorijiet daħlu f’ dan il-bini u fid-29 ta’ Settembru tal-istess sena ġew imbierka mill-Isqof EMM. Galea.
Minbarra l-iskola tat-trabi dan il-post issa jservi bħala dar għal ftit nisa anzjani. It-titular tal-kappella huwa “Il-Madonna tan-niket”.
